ਗਲਾਸਗੋ, 2 ਜੂਨ (ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਸਾਂਝ ਪੁਆਦੜਾ)-ਸਕਾਟਲੈਂਡ ‘ਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਹਨ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ‘ਚ ਹੋਈ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਈ-ਬਾਈਕ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਲਗਭਗ 70 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਬੈਟਰੀਆਂ ਤੇ ਸਸਤੇ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਕਿੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਵੀ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਈ-ਬਾਈਕ ਅਤੇ ਈ-ਸਕੂਟਰ ਬੈਟਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਤਾਂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਈ-ਬਾਈਕ ਲਈ ਮੋਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਤਾਕਤ 250 ਵਾਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ 15.5 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ‘ਤੇ ਬਾਈਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਈ-ਬਾਈਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਬੀਮਾ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਹੈਲਮੈਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ 2024 ਦੌਰਾਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਅਤੇ ਈ-ਸਕੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਲਾਸਗੋ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਚ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਈ-ਬਾਈਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
