ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪੇਸ਼
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
31-01-2026
ਦੂਸਰਾ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਆਈ ਖੋਜਾਰਥਣ ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜਿ੍ਹਆ | ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਫਰਾਇਡ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ | ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ | ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਚੇਤਨ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਕੀਟਾਇਪਜ਼ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ | ਤੀਸਰਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਨੀਸ਼ਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੜਿ੍ਹਆ ਜੋ ਯੱਕ ਲਾਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ | ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਾਕਾਂ ਨੇ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਤਾ | ਲਾਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਚੇਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਸੰਰਚਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਈਗੋ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਵੈ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਕਾਂ 'ਰੀਅਲ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਨੀਸ਼ਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਲਾਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ | ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋ. ਕੁਲਵੀਰ ਗੋਜਰਾ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਦੂਜੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ | ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ. ਜਸਪਾਲ ਕੌਰ, ਪ੍ਰੋ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਨਸਰਾਲੀ, ਡਾ. ਰਜਨੀ ਬਾਲਾ, ਡਾ. ਨਛੱਤਰ, ਡਾ. ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ. ਰੰਜੂ ਬਾਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭਰਵੀਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ |
