ਜਗਰਾਉਂ-ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਤੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਧਰਤੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੌਰਾਨ 1969 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ | ਪਹਿਲਾ ਧਰਤੀ ਦਿਵਸ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1970 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ | ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਥੀਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਜਿਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਇਹ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਥੀਮ ਹੈ (ਅਵਰ ਪਲੈਨਟ ਅਵਰ ਪਾਵਰ) ਭਾਵ ਸਾਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ | ਧੰਨ-ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ | ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਟੋਬਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਹੈ | ਇਕ ਪਾਸੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਤੇ ਆਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਾਡੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ | ਭਾਰਤ 'ਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਖਪਤ 11 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ | ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇ | ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ 'ਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਛੱਡਣੀ ਪਵੇਗੀ | ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਘਰੋਂ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਥੈਲਾ ਚੁੱਕਣਾ ਪਵੇਗਾ | ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿੰਗਲ ਯੂਜ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੂੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਯੂਜ ਪਲਾਸਟਿਕ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਦੱਬੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੂੜੇ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜਹਰੀਲੇ ਕਣ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ੈਲੀ ਕਣ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਣ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ, ਐਂਡੋਕ੍ਰੀਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਵਿਗਾੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਬੰਧੀ ਦਿੱਕਤਾਂ, ਕੈਂਸਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਦੱਬੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਗਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ | ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਇਕਸਨ ਫਿਊਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਹਰੀਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਲਦਾ | ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਰੀਕ ਟੁਕੜੇ ਖਾ-ਖਾ ਕੱਛੂਕੁਮੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ | ਮਾਈਕਰੋ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਮੱਛੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਕੋਰਲ ਰੀਫ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ | ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਖਾ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | -ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਗਾਲਿਬ
