ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਲਈ ਪਲਾਸਿਟਕ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅੰਨ੍ਹੀ ਵਰਤੋਂ
ਚਵਿੰਡਾ ਦੇਵੀ, 24 ਫਰਵਰੀ (ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢੱਡੇ)-ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਤੱਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਸਤੇ, ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਇੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਚਰੇ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿਚ ਬਿਸਫੀਨੋਲ-ਏ (ਬੀ. ਪੀ. ਏ.) ਅਤੇ ਫਥਾਲੇਟ ਵਰਗੇ ਰਸਾਇਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ | ਜਦੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮ ਖਾਣਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਧੁੱਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਰਲ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਗੜਬੜ, ਬਾਂਝਪਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਵਾਤਾਵਰਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਸਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਚਰਾ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫ਼ੈਲਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ | ਅਕਸਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ ਕੂੜੇ ਵਿਚੋਂ ਖੁਰਾਕ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੇਟ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ | ਮਾਇਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਸ਼ਿ੍ੰਖਲਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ | ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਧੂੰਆਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਨਾਲ ਦਮਾ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਲਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ | ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕਚਰਾ ਸਾੜਨ ਦੀ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ | ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਕ-ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਚੇਤਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ | ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ | ਜੇ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ | ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਮਿੱਤਰ ਵਿਕਲਪ ਅਪਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ | ਸਾਂਝੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਸਿਹਤ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਬਣੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ <br/>
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
25-02-2026