ਮਕਸੂਦਾਂ, 12 ਮਈ (ਸੌਰਵ ਮਹਿਤਾ)-ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਔਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਗ ਨਹੀਂ, ਸਿਗਰਟ; ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ, ਵੇਪ; ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਝੂਠੀ 'ਕੂਲਨੈੱਸ' ਦਾ ਨਸ਼ਾ | ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਖਾਮੋਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤ ਸੋਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ, ਵੇਪ ਵਰਤਣਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ''ਬ੍ਰਾਡ ਮਾਈਾਡਿਡ'' ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ | ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਭਰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕ ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਸਟੇਟਸ ਸਿੰਬਲ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹੀ ਹੈ ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਔਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ | ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ | ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਕੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਛੂਟ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ | ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ | ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ | ਅੱਜ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਕਦਰ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ | ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਖੁਦ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਵੇਪ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਕਾਨੂੰਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗੂਆਈ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੇ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂਔਇਹ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਹੈ | ਸਿਹਤ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ | ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਮਾਕੂ ਅਤੇ ਵੇਪ ਦੀ ਲਤ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ | ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ | ਜਿਹੜੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਬਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਤਾਂ ਜੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ | ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸਲੀ 'ਕੂਲਨੈੱਸ' ਕਿਸੇ ਸਿਗਰਟ ਦੇ ਧੂੰੲਾੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ | ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ | ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਭਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜੀਏ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੋੜੀਏ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਟਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ |
