ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੌਰਾਂ ਨੂੰ 'ਮਾਈ' ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੰਬੋਧਿਤ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਛੜ

ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ, 9 ਜੂਨ-ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਪਾਪੜ ਮੰਡੀ (ਸ਼ਾਹ ਆਲਮੀ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ) 'ਚ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਤਵਾਇਫਾਂ ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਲ 1998 'ਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਮਸਜਿਦ ਮਾਈ ਮੋਰਾਂ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ | ਉਕਤ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਦਰਜ ਇਬਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਣੀ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਸੰਨ 1824 'ਚ ਬਣਵਾਈ | ਪਾਪੜ ਮੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਈ ਮੋਰਾਂ ਇਕ ਨੇਕ ਦਿਲ ਔਰਤ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਨੇਕੀ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਮਾਂ' (ਮਾਈ) ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੀ ਉਚਿੱਤ ਹੈ | ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲੋਂ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਬੇ-ਆਬਾਦ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਬੋਰਡ ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਸੂਚਨਾ ਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਣੀ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਜਰੀ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਮੱਖਣਪੁਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸੰਨ 1802 'ਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਈ ਸੀ |