ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਭਾਅ ’ਚ ਚੰਗਾ ਉਛਾਲ, ਝਾੜ ਵੀ 10 ਤੋਂ 12 ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਧਿਆ
ਕੇਵਲ ਸਿੰਗਲਾ
ਮੂਨਕ, 7 ਨਵੰਬਰ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਸੀਜ਼ਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਥੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਝਾੜ ਵਿਚ ਵੀ 10 ਤੋਂ 12 ਮਣ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਭਾਅ ਵਿਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਭਾਅ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ’ਚ ਔਸਤਨ 1509 ਕਿਸਮ ਦਾ ਝੋਨਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 2800 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਵਾਰ 4200 ਤੋਂ 4600 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਿਕਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1121 ਕਿਸਮ ਦਾ ਭਾਅ 3400-3500 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 5200 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। 1401 ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਅ ਵੀ 4900 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਮੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਇਸ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਾਸਮਤੀ ਹੇਠ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 6.76 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ (ਕਰੀਬ 16.7 ਲੱਖ ਏਕੜ) ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਟਨ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਝਾੜ ਵਿਚ 10 ਤੋਂ 12 ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਵੀ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਏਪੀਡਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2025-26 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ 65.21 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 50,138 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਯਮਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 16.62 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦਾ 13.92 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਲੰਬਾ ਦਾਣਾ ਅਤੇ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਣੇ ਦਾ ਹੋਰ ਲੰਬਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਰਾਮਦ ਜਾਰੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ, ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹੂਤੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗਾਹਕ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾੜੇ, ਬੀਮੇ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਭਾਅ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ? ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਬਰਾਮਦ ਆਰਡਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੌਲ ਮਿੱਲਾਂ ਵਲੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਭਾਅ ’ਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਅ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ’ਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਅ ਮੰਡੀ ਦੀ ਮੰਗ, ਦਾਣੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਦੇ ਆਰਡਰਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਫ਼ਸਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਵਧਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਅ ਦਾ ਅਸਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਾਲਾਤ ਕਰਨਗੇ।
