ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 13 ਜੁਲਾਈ (ਇੰਟ.)-ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਚਾਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ ਟੀਮਾਂ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੈਚ 15 ਜੁਲਾਈ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 16 ਜੁਲਾਈ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪਹਿਲੇ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅੱਜ ਤੋਂ ਠੀਕ 96 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13 ਜੁਲਾਈ, 1930 ਨੂੰ ਉਰੂਗਵੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੀ, ਪਰ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਰੂਗਵੇ ਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ ਜਿਸਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਾਈਨਲ 2 ਫੁੱਟਬਾਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਟਿਏਂਟੋ’ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਉਰੂਗਵੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ‘ਟੀ-ਮਾਡਲ’ ਗੇਂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਵਾਦ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਦਾਨ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਫੀਫਾ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਰੈਫਰੀ ਜੌਨ ਲੈਂਗੇਨਸ ਨੇ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ: ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਉਰੂਗਵੇ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੇਂਦ ਨਾਲ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੇਂਦ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਮੈਚ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ’ਚ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਤੇ 2-1 ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉਰੂਗਵੇ ਦੀ ਗੇਂਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ; ਉਰੂਗਵੇ ਨੇ ਅੰਤ ’ਚ ਮੈਚ 4-2 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕੀਤਾ। 1930 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 13 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ’ਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਆਈਆਂ ਸਨ।
ਅੱਜ ਤੋਂ 96 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਨੀਂਹ
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
14-07-2026