ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਹੇ - ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 5 ਸਤੰਬਰ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਰਦਾਨ ਸਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਸਰਾਪ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਿਆਈ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਆਫ਼ਤ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ। ਦਰਿਆਈ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੜ੍ਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੇਤ/ਬੱਜਰੀ ਕੱਢਣ ਨੇ ਦਰਿਆਈ ਤਲ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਸੀ/ਬੰਨ੍ਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾੜ ਦੇ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਦਰਿਆਈ ਹੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ/ਡੈਮ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ, ਟਾਲਣਯੋਗ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਨੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਦਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।