ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਕੇਵਲ ਸਿੰਗਲਾ
ਮੂਨਕ, 24 ਜੂਨ-ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟ ਕੇ 75 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਧਣ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਫਿਚਰਜ਼ ਡਿੱਗ ਕੇ 73.73 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ’ਤੇ ਆ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵੈਸਟ ਟੈਕਸਾਸ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ (ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਆਈ.) ਘਟ ਕੇ 70.23 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਟੈਂਕਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਢਿੱਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੋ ਅਸਥਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵਪਾਰ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਤ
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਕਮੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਛੋਟ ਹੈ। ਇਸ ਛੋਟ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਬਨਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਨਿਸਚਿਤਤਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਿਵਾਦ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਰਮਾਣੂ ਜਾਂਚਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਮੁੜ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇ.ਪੀ. ਮੋਰਗਨ ਨੇ ਘਟਾਇਆ ਅਨੁਮਾਨ -ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਈਂਧਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨਿਸਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।