ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ: ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ | ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਰੀਕਾ ਹੈ | ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਕਾਲਾ ਪੱਖ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ |
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ 'ਤੇ ਨਾਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਬੱਚੇ ਦਿਖਾਵਟੀ ਅਤੇ ਸਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ, ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਮਾਪਦੰਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ | ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲਤ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ | ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਗਾੜਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ |
ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਸਾਈਬਰ ਬੁਲਿੰਗ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ, ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਇਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਫਿਰ ਵੀ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ | ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ | ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ |
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੀਰੋ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਖਲਨਾਇਕ | ਸਮਝਦਾਰੀ ਭਰੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ |
ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ |
-ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਫੀਲਡਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਲਾਸ 7ਵੀਂ, ਸੈਕਟਰ-26, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਯੂ.ਟੀ.)
