ਜੋਧਪੁਰ, 10 ਅਕਤੂਬਰ (ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ.)- ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ’ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਅਭਿਆਸ ਤਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀ 2026 ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲ ‘ਢਾਂਚਾਗਤ, ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ’ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਭਾਰਤ ਸਾਡੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।’
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ, ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।’ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਰਾਜਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਪੁਲਾੜ, ਸਾਈਬਰ ਖੇਤਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਾਜਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।’ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ‘ਤੇ ਪੂਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।’
