ਭੋਪਾਲ, 28 ਮਈ (ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ.)-ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ, ਜੋ 'ਉਜਾਲੇ ਅਪਨੀ ਯਾਦੋਂ ਕੇ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਰਹਿਨੇ ਦੋ' ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਹਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿਚ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ | ਉਹ 91 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ | ਇਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੋਪਾਲ ਘਰ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ | ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 1972 ਦੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦÏਰਾਨ, ਬਦਰ ਨੇ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਹਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: 'ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜੰਮ ਕਰ ਕਰੋ ਲੇਕਿਨ ਯੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਰਹੇ, ਜਬ ਕਭੀ ਹਮ ਦੋਸਤ ਹੋ ਜਾਏਾ ਤੋ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਹੋਂ' | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਹੇ ਹਨ: 'ਕੁਛ ਤੋ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਰਹੀ ਹੋਂਗੀ, ਯੂੰ ਹੀ ਕੋਈ ਬੇਵਫਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ,' 'ਉਜਾਲੇ ਅਪਣੀ ਯਾਦੋਂ ਕੇ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਰਹਿਣੇ ਦੋ' ਨਾ ਜਾਨੇ ਕਿਸ ਗਲੀ ਮੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਜਾਏ,' ਅਤੇ 'ਲੋਗ ਟੂਟ ਜਾਤੇ ਹੈਾ ਏਕ ਘਰ ਬਣਾਨੇ ਮੇਂ, ਤੁਮ ਤਰਸ ਨਹੀਂ ਖਾਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਜਲਾਨੇ ਮੇਂ'¢ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਕਾਰ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨੇ ਬਦਰ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ¢ਅਖਤਰ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ, 'ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਉਰਦੂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ¢ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਰੀਲਾ ਕਵੀ, ਸਾਡੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ¢ ਇਹ ਕਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇਗੀ | ਪੰਦਰਾਂ ਫਰਵਰੀ, 1935 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਬਦਰ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ¢ 69 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਆਸ', ਬਦਰ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਤਾਜ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ¢ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਕੁਲੀਅਤ-ਏ-ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ' ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ¢ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ¢ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ: 'ਏਕਾਈ,' 'ਚਿੱਤਰ,' 'ਆਮਦ,' 'ਆਹਟ,' ਅਤੇ 'ਕੁਲੀਅਤ-ਏ-ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ¢' ਬਦਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ 'ਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ: 'ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਬਾਅਦ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਾ ਤਕੀਦੀ ਮੁਤਾਲਾ' ਅਤੇ 'ਗਜ਼ਲ ਇਨ ਦ ਟਵੰਟੀਐਥ ਸੈਂਚੁਰੀ¢' ਬਦਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ¢ ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 'ਚ, ਮੇਰਠ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਘਰ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦÏਰਾਨ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ | ਬਦਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ |
ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ ਵਲੋਂ ਡਾ. ਬਸੀਰ ਬਦਰ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ 'ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ
ਚੰਡੀਗੜ, (ਅਜੀਤ ਬਿਊਰੋ)-ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾ. ਬਸੀਰ ਬਦਰ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ | ਸ਼ੋਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਪੀਕਰ ਸੰਧਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਬਸੀਰ ਬਦਰ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਜ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਬਸੀਰ ਬਦਰ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ 'ਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ | ਸੰਧਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ |
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ <br/>
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
29-05-2026