ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ <br/>

ਹਰਿਦੁਆਰ, 28 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਅ.ਬ.)-ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ 'ਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੁਣ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ | ਉਤਰਾਖੰਡ 'ਚ ਪਤੰਜਲੀ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਤ 'ਚੰਦਨ ਦੀ ਜੰਗਲ' ਮਾਡਲ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸਫਲ ਖੇਤੀ ਸੰਭਵ ਹੈ | ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀਆਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ | ਹਰਿਦੁਆਰ ਸਥਿਤ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਲਗਭਗ 2 ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ | ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ 'ਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਭਗ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਸੀ | ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਮੈਡੀਸਨਲ ਗਾਰਡਨ 'ਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਨ ਇਕ ਅਰਧ-ਪਰਜੀਵੀ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਸਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੁੜਕੀ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ 'ਵਿਜ਼ਨ 2047' 'ਤੇ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰਸ' ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟ 'ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ' ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ | ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ |