ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਅੱਜ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਬਚਪਨ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਕਾਗਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀਆਂ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ | ਦਾਦੀ ਦੀ ਗੋਦੀ 'ਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਣੀਆਂ 'ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ' ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਜਾਦੂ ਸੀ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ | ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਿਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਦਾਦੀ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਮਮਤਾ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸਨ | ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਸੱਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ | ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੈਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ | ਉਹ ਹਰ ਬੂਟੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦੱਸਦੇ, ਹਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰਦਰੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਠੰਢਕ ਸੀ | ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੇ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਲਾ ਟਲ ਗਈ ਹੋਵੇ | ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਜੇਬ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀ ਜਾਂ ਸੌਂਫ ਵਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰੀ, ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਚਾਕਲੇਟਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਤੀ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ ਮੂੰਹ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ |
ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਈਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ | ਨਾਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪਰੌਂਠੇ 'ਚ ਮਾਂ ਦੇ ਪਰੌਂਠੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਘਿਓ ਤੇ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਉਹ ਲੁਕ-ਲੁਕ ਕੇ ਦੁੱਧ-ਮਲਾਈ ਖਵਾਉਂਦੀ ਤੇ ਆਖਦੀ 'ਮਾਂ ਨੂੰ  ਨਾ ਦੱਸੀਂ' | ਉਹ 'ਨਾ ਦੱਸੀਂ' ਵਾਲਾ ਰਾਜ਼ ਹੀ ਸਾਡੀ ਤੇ ਨਾਨੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਬੰਧਨ ਸੀ | ਨਾਨਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੇਲਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲੈ ਜਾਂਦੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝੂਲਾ ਲੱਗਦੇ ਸਨ | ਮੇਲੇ 'ਚੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਵੰਝਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਤੇ ਪਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਾਨਾ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ |
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ 'ਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੌਂਫ ਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਵਿੱਛੀ ਠੰਢੀ ਖੱਦਰ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ' ਕਹਿਣਾ  ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਰਾਗ ਸੀ | ਸਿਆਲ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ  ਦਾਦੀ ਦਾ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਅੱਗ ਸੇਕਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਨਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਨੂੰ  ਨਾਨੀ ਦੇ ਪੱਖੇ ਦੀ ਹਵਾ ਹੇਠ ਨਾਨੀ ਦੀਆਂ ਛਾਹ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨਾ,  ਇਹ ਸੁੱਖ ਅੱਜ 13 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਕਤ ਹੀ ਵਕਤ ਸੀ ਸਾਡੇ ਲਈ | ਨਾ ਕੋਈ ਫੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਟੀ.ਵੀ. ਦਾ ਰੌਲਾ | ਬੱਸ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਪਿਆਰ |
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਨੌਕਰੀਆਂ-ਧੰਦਿਆਂ 'ਚ ਰੁੱਝ ਗਏ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਸਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਸਬਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਸਾਂਝ ਸਿਖਾਈ, ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਡ-ਲਡਾਈ 'ਚ ਜੋ ਅਸੂਲ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਲੀ ਮੰਜੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਪਰ ਉਹ ਗਏ ਨਹੀਂ | ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ 'ਚ ਜਿਊਾਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ 'ਚ ਜਿਊਾਦੇ ਹਨ | ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ  ਉਹੀ ਲੋਰੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਦਾਦੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਨਾਨਾ ਜੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਿਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ | ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਉਹ ਯਾਦਾਂ ਦਰਅਸਲ ਯਾਦਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹਨ | ਇਹ ਉਹ ਦੌਲਤ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੀ, ਜੋ ਬੈਂਕ ਦੇ ਲਾਕਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ | ਇਹ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਚ ਸੰਭਾਲੀ ਉਹ ਪੋਟਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ  ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਖੋਲ੍ਹ ਲਵੋ, ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਕਾਸ਼! ਉਹ ਦਿਨ ਮੁੜ ਆਉਣ, ਕਾਸ਼! ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਏ |

-ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ.
ਮੋਬਾਈਲ : 97808-88878