ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ 12 ਬਕਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ 500 ਬਕਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸ਼ਹਿਦ
ਟੋਹਾਣਾ, 6 ਅਕਤੂਬਰ (ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ)- ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਤ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਹਨ। ਟੋਹਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਬੋਸਤੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਇਕ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਬਣਾਇਆ।
ਟੋਹਾਣਾ, 6 ਅਕਤੂਬਰ (ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ)- ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਤ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਹਨ। ਟੋਹਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਬੋਸਤੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਇਕ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਉੱਦਮ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਅੱਜ, ਉਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 500 ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 12 ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਕੋਮਲ ਮਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ, ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 10 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 10,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੈਲੂਨ, ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹਿਸਾਰ ਤੋਂ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ 12 ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 500 ਤੱਕ ਵਧੀ। ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ 12 ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, 3-4 ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 5-6 ਕਾਮੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਆਮਦਨ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਦੇ ਮੋਮ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਉਤਪਾਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਟਾਲ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਧਿਆ, ਉਹ ਖੁਦ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਮੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸਟਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਔਰਤਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮ ਵੀ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ- ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ - ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਹੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਸੀਈਓ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪੇਂਡੂ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 12 ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਸਫ਼ਰ ਲਗਭਗ 500 ਡੱਬਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸ਼ਹਿਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
