ਹੋਰਮੁਜ਼ ਲਈ ਜੰਗ ਹੋਈ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
18-07-2026
ਤਾਜ਼ਾ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੋਜ਼ਗਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੁਲਾਂ, ਬੰਦਰ ਅੱਬਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਰਸਤੇ, ਬਿਜਲੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਦਰਜਨਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਗਰਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਈਰਾਨ ਦੀ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਬਹਾਰ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਢਾਂਚੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਈਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁਲਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਢਾਂਚਿਆਂ ’ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ’ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵੱਲ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਦਾਗੇ ਗਏ। ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਡਿਸੈਲੀਨੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ ਹਮਲੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਕਈ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਡਿੱਗੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਾਰਡਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਾਇਰਨ ਵੱਜੇ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਨੇਵੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਹਲਚਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ “ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ” ਨੇੜੇ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਦਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਹਾਜ਼ੀ ਆਵਾਜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਹੀ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਧਦੇ ਜੰਗੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ’ਤੇ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 86 ਤੋਂ 87 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਜਲਦੀ ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਢਾਂਚੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਟੀਚਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਰਸਦ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ’ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਕਾਬੂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਜਲਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਜੰਗ ਵੱਲ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
