ਬੱਚੇ ਜਦੋਂ ਨਾ ਸੁਣਨ!

ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਸ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੇਣਾ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਦੇਖਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗੱਲ ਨਿਕਲਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਬੱਚੇ ਵਿਚ ਚੀਜ਼ ਵੰਡਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਟਘਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਝਿੜਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਕਦੀ-ਕਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਾਨਿਕ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੀਮਿਕ, ਅਸਥਮੈਟਿਕ, ਡਾਈਬਟਿਕ, ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਵਾਧੂ ਦੇਖਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਮਨਵਾਉਣ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਹਾਈਪਰ ਐਕਟਿਵ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਕਣ-ਟੋਕਣ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਹੱਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੋਈ ਐਲੋਪੈਥੀ, ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਵਿਹਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਟਾਈਮ। ਸਿਰਫ਼ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਵੀ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਵੀ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਭਾਵ ਕਿ ਇਕ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸੈਪਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਝਾਇਆ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਲਈ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਠੇਸ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਕਦੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ 'ਈਗੋ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਦੁਹਰਾਓ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।