ਆਧੁਨਿਕ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਗਾਥਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਮਾਰਤ-ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ

ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਧੁਨਿਕ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ੇ'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਸਤਿਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-5ਸਥਿਤ ਪਹਿਲੇ ਬਣੇ ਮਕਾਨ ਨੰਬਰ57,ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ,ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ'ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ1954ਤੋਂ1965ਤੱਕ ਸਵਿਸ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਅਤੇ ਲੀ ਕਾਰਬੁਜ਼ੀਏ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵਾਸ ਰਿਹਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧੂ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਇਹ ਚਿੱਤਰਾਤਮਿਕ ਪੁਸਤਿਕਾ ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਜਪਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਪੁਸਤਿਕਾ ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤਾਂ,ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ,ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਨੀਚਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ,ਜੋ ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ,ਜੋ ਲੀ ਕਾਰਬੁਜ਼ੀਏ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ,ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ,ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਸਰੋਤ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪੁਸਤਿਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ,ਜਿੱਥੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਵਲੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਸਲੀ ਸਾਗਵਾਨ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ,ਵਿਰਲੇ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਰੇਖਾਚਿੱਤਰ,ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਨਕਸ਼ੇ,ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ,ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਸਤਿਕਾ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅੰਤਰੰਗ ਜੋੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਵਾਸਤੁਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪੁਸਤਿਕਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਲਿਆਰਿਆਂ,ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਪੌੜੀਆਂ,ਅਸਲੀ ਰੇਖਾਚਿੱਤਰਾਂ,ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਵਾਸਤੂ ਕਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੋਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਅਰੇ ਜੈਨਰੇਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸੀ ਜੋ ਮੌਸਮ,ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨ। ਪੁਸਤਿਕਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਨੀਚਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਮਿਡ-ਸੈਂਚਰੀ ਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪੁਸਤਿਕਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਭਿਲੇਖ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਾਸਤੂਕਾਰਾਂ,ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ,ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ,ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ,ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਸਥਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ,ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਰੱਖਣ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ,ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਚਾਣ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਪੁਸਤਿਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ,ਜੋ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
-ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੰਜਾਬ